Insurable Risks and Hazards Variety in Oil, Gas and Petrochemical

Hazards and Confronts methods with it and insurable cover ages in tanks

Paper Presenter: Majid Habibi, BS (Insurance Management), Alborz Insurance co

Author: Majid Habibi, BS (Insurance Management), Alborz Insurance co

This email address is being protected from spam bots, you need Javascript enabled to view it

Abstract

We are examining different stages and territories of Oil, Gas and Petrochemical industry, and try to define reservation and tanks and examine different types of tanks and different categories of their applications and describe different hazards and loss prevention methods by examining risks and finally by describing Insurance Overages for this type of tanks we will come to conclusion.

Keywords

Insurance, Oil affiliated industries, tanks, Insurable risks

تنوع خطرات و ریسکهای بیمه پذیر در صنایع نفت،گاز و پتروشیمی

خطرات و شیوه های مقابله با آن و پوششهای بیمه ای در مخازن

ارائه دهنده مقاله: مجید حبیبی، کارشناس مدیریت بیمه، شرکت سهامی بیمه البرز

نویسنده مقاله: مجید حبیبی، کارشناس مدیریت بیمه، شرکت سهامی بیمه البرز

This email address is being protected from spam bots, you need Javascript enabled to view it

چکیده:

در این مقاله با مروری بر مراحل و مناطق صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی به واکاوی وتعریف ذخیره سازی و مخزن پرداخته و با اشاره به انواع مخازن و تقسیم بندی های مختلف کاربردهای آنان را بررسی مینماییم و با بررسی خطرات مورد تصور برای مخازن به تشریح خطرات و راههای پیشگیری از خسارات و توسعه آن می پردازیم و در آخر با بیان پوششهای بیمه ای مخصوص این نوع مخازن به نتیجه گیری خواهیم پرداخت.

واژه های کلیدی: بیمه،صنایع وابسته به نفت،مخازن،ریسکهای بیمه پذیر

مقدمه:

رسالت اصلی صنعت بیمه در قبال صنایع نفت، گاز و پتروشیمی فراهم‌سازي بسترهاي ايمني و سامانه‌ايي جهت ترميم هر چه سريع‌تر بخش‌هاي آسيب ديده از حوادث و خطرهاي گوناگون می باشد که علت عمده موفقيت در برنامه ها و سرمايه‌گذاري‌هاي مربوط به منابع انرژی است.

ارتباطات گوناگون بين تکنولوژی های نو موجب بروز تنوع، فشردگي و پيچيدگي و افزايش خطرپذيري توليد در اين صنايع شده است. ذخیره سازی مواد خام و فراورده ای یکی از مراحل اصلی در صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی می باشد که ابزار اصلی این مرحله مخازن می باشند.

مخازن با توجه به حجم قابل ملاحظه  مواد خام و محصولات ذخیره شده همواره آبستن خطرات خاص بوده و درصورت بروز خسارات،فجایع کم نظیری به بار خواهند آورد. مخازن بزرگ اغلب با ظرفیتی تا 1 میلیون بشکه برای ذخیره سازی مورد استفاده قرار می گیرند . خسارت یک مخزن با این حجم  می تواند بیش از 25 میلیون دلار باشد .

در این مقاله با مروری بر مراحل و مناطق صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی به واکاوی وتعریف ذخیره سازی و مخزن پرداخته و با اشاره به انواع مخازن و تقسیم بندی های مختلف کاربردهای آنان را بررسی مینماییم و با بررسی خطرات مورد تصور برای مخازن به تشریح خطرات و راههای پیشگیری از خسارات و توسعه آن می پردازیم و در آخر با بیان پوششهای بیمه ای مخصوص این نوع مخازن به نتیجه گیری خواهیم پرداخت.

عملیات صنایع نفت گاز و پتروشیمی:

صنایع نفت ، گاز و پتروشیمی در بیشتر بخش ها با پردازش هیدرو کربن ها سر و کار دارند که تمام آنها قابل اشتعال هستند و طبق شرایط بخصوصی قابلیت انفجار را نیز دارندو همچنین ترکیبات سمی نظیرسولفید هیدروژن و بنزن نیز اغلب در این صنعت وجود دارند .

معمولاً صنایع   نفت ، گاز و پتروشیمی به مناطق ذیل طبقه بندی میگردند:

1. اکتشاف[1]

2 .تولید[2]

3 .حمل و نقل[3]

4 .ذخیره سازی نفت خام[4]

5 .پردازش و پالایش[5]

6 .ذخیره سازی فرآورده ها [6]

7 .توزیع[7]

ذخیره سازی محصول:

جهت ذخیره سازی محصولات درصنایع نفت،گاز و پتروشیمی تعداد زیادی مخازن با ابعاد مختلف، بسته به نوع محصولی که ذخیره میگردند بکار گرفته می شوند .گازهای مایع شامل LNG و LPG یا تحت فشار و در حرارت اتمسفریک ذخیره می گردند و یا برای حجم های بزرگتر ، بطور کامل در فشار اتمسفریک،خنک نگهداشته می شوند . محصولات مایع در مخازن سقف شناور و سقف مخروطی[8]  ذخیره  می گردند . همچنین  انبارداری ، شکلی عمومی از ذخیره سازی مواد می باشد که به طور سنتی دارای خسارتهای بزرگ می باشد .

مخزن[9]:

اصطلاح عمومی مخزن را می توان از نظر ساختار به دو دسته کلی مخازن با اجزاء داخلی (مثل پوسته مبدل های حرارتی ، ظروف همزن دار ، برج تقطیر و ... ) و مخازن بدون اجزاء داخلی که تانک ها و درام ها می باشند ، محدود کرد . تفاوت تانک و درام در اندازه و کاربرد آنها می باشد که زمان اقامت یک جریان مداوم در درام از چند دقیقه تجاوز نمی کند ، در صورتیکه این زمان اقامت برای تانک ها به چندین ساعت می رسد تانک ها مخازن بزرگتری هستند که می توان به تانک خوراک[10]برج تقطیر ناپیوسته اشاره کردکه ممکن است خوراک چندین روز را در خود نگاه دارد و از طرفی مخازن ذخیره مشهورترین از این نوع به شمار می روند .

مخازن از نظر کاربرد نیز به 2 دسته مخازن ذخیره و تحت فشار تقسیم می شوند که هر کدام در موارد خاص فرآیندی مورد استفاده قرار می گیرند .

انواع مخازن ذخیره :

به طور کلی فرآورده های نفتی را از نظر انباشتن در مخزن ها می توان به سه دسته تقسیم کرد :

1. فرآورده هایی که فشار بخار آنها از 1.5 پوند بر اینچ مربع کمتر است ، معمولا" در مخزن های سقف ثابت نگهداری می شوند .
2. فرآورده هایی که فشار بخار آنها بیشتر از 1.5 پوند بر اینچ مربع است درمخزن های سقف شناور نگهداری می شوند .
3. فرآورده هایی که دارای فشار بخار زیاد ، تا نزدیک 100 پوند بر اینچ مربع هستند ، در مخزن های کروی یا استوانه ای نگهداری می شوند .

الف-مخزن های سقف ثابت:

این نوع مخزن های استوانه ای ، قائم و با سقف ثابت مخروطی شکل بوده ، بر پایه مناسبترین اندازه قطر و بلندی برای تامین ظرفیت مورد نیاز استاندارد شده است و برای انباشتن فرآورده های گوناگون نفتی مورد استفاده قرار می گیرد.

• عواملی که در گزینش قطر و بلندی مخزن موثرند :

فضای موجود برای نصب مخزن ، تحمل فشار ، خاک زیر مخزن ، فراریت فرآورده هایی که باید در مخزن انبار شود ، سرعت ته نشین شدن مواد نفتی مورد نظر و ناخالصی هایی که در مخزن انبار می گردد.

مخزن هایی که برای انباشتن مایعات فرار ساخته می شود باید بدون منفذ[11]بوده و تغییرات را تحمل نماید و تغییرات فشار به وسیله شیر اطمینان ویژه ای نیزخنثی می گردد.

 دیگر تجهیزات این مخزن ها عبارتند از حوضچه و شیر زیر مخزن ، لوله های مارپیچ بخار ، عمق سنج خودکار ، دماسنج و سایر تجهیزاتی که منجر به حفظ ایمنی در مخازن می گردد که از آن جمله میتوان به دیسک شکست اشاره کرد.

ب-مخزن های سقف شناور :

در این مخزن ها سقف شناور روی مایع شناور بوده با مایع به بالا و پایین حرکت می کند معمولا" 2 نوع از این مخزن ها بیش از انواع دیگر به کار رفته می شوند .

• سقف های ماهیتابه ای شکل[12]:

این سقف ها مسطح بوده و از فولاد ساخته می شوند و دارای پایه های عمودی هستند که به محیط سقف متصل می باشد . نقطه ضعف این سقف ها این است که به مجرد سوراخ شدن غرق می شوند.

• سقف های خزینه دار[13]:

که در آن خزینه جعبه مانند و تو خالی پیرامون سقف نصب شده ، آن را شناور کرده است . برتری این نوع سقف در این است که با سوراخ شدن یک یا چند خزینه نیز غرق نخواهد شد .

ج-مخزن های کروی و استوانه ای :

مخزن های کروی یا استوانه ای برای مقاومت در برابر فشار های بالا به کار می رود و ممکن است فشار تا 100 پوند بر اینچ مربع یا بیشتر را تحمل کنند .

این نوع مخزن ها جهت نگهداری بوتان و پروپان و گاز مایع و بنزین های سبک و به طور کلی مواد شیمیایی سبک کاربرد دارد.

• مشخصات عمومی مخازن تحت فشار :

شکل اکثر مخازن تحت فشار استوانه ای یا کروی بوده که فرم استوانه ای آن با کلگی کروی یا بیضوی یا کاسه ای قابل ساخت و مونتاژ می باشد.

اتصالات مختلفی که روی مخازن تعبیه می گردد ، از قبیل محل مورد نصب فشار سنج ، شیر تخلیه اضطراری ، ترمومتر ، سطح سنج  و در صورتی که مخزن جهت کارهای پیچیده تر استفاده شود ، طبعا" اتصالات مورد نیاز مربوط به آن نیز اضافه خواهد شد .

• خصوصیات فنی در طراحی و ساخت مخازن تحت فشار  :

طراحی و ساخت مخازن تحت فشار بر اساس پارامتر های مختلف فنی از قبیل فشار ، درجه حرارت ، نوع فولاد مصرفی حجم مورد مصرف ، امکانات کارگاهی ، تاثیر عوامل جوی از قبیل باد و برف و باران و زلزله ، عمر مفید مقاومت مصالح و مواد مصرفی در مقابل خوردگی الکتروشیمیایی و مکانیکی طراحی می شود .

درجه حرارت که عاملی در طراحی و ساخت بوده یکدیگر از عوامل مهم در طراحی می باشند .

مواد مصرفی در مخازن تحت فشار و ذخیره ای معمولا"ازجنس فولاد[14] در  انواع مختلف بوده که انتخاب هر کدام از این فولاد ها با توجه به تنش مجاز درجه حرارت کاری و فرم پذیری فولاد و جوشکاری آن و ... انجام می گیرد.

عامل حجم مخزن با در نظر گرفتن موقعیت محل نصب و با تغییراندازه و قطر و ارتفاع بر اساس استاندارد مربوطه و با حفظ تناسب اجزاء ، مطابق با نیاز طراحی و ساخته می شود .

شایان ذکر است پارامتر تاثیرات جوی به صورت بار اضافی در شرایط مختلف محاسبه می شود .

گروههای کاربری مخازن:

      سه گروه اصلی کاربردهای مخازن عبارتند از :

• پالایشگاه ها
• ترمینال ها
• صنایع شیمیائی

پالایشگاه ها

 در پالایشگاهها فرآورده خام پالایش می شود. این فرآورده می تواند نفت خام باشد.

نفت خام به فرآورده های دیگری تجزیه شده و اجزاء تجزیه شده تصفیه می شوند. در این فرآیند پسماند فرآورده از قبیل قیر، آسفالت یا کک آزاد می شوند. بر روی اجزاء سبک تر پردازش بیشتری صورت می گیرد تا مثلا" بصورت بنزین استفاده شود، یا در صنایع شیمیائی یا دارویی برای تولید پلاستیک، کاتالیزورها یا داروها مصرف گردد.

در یک پالایشگاه گستره ای از فرآورده ها ذخیره می شود، از فرآورده های غلیظی چون آسفالت تا فرآورده های بسیار فراری همچون گازهای پروپان و بوتان.

اکثر فرآورده های فوق خطر انفجار داشته و برای محیط و افراد خطرناک می باشند.

ترمینال ها

به طور کلی ترمینال ها به سه دسته تقسیم می شوند:

• ترمینال های خطوط لوله
• ترمینال های فروش
• ترمینال های ذخیره و نگه داری

ترمینال خط لوله در ابتدا و یا انتهای خطوط لوله به چشم می خورد. این ترمینال ها فرآورده ها را مستقیما" و به وسیله خطوط لوله یا تانکرها از پالایشگاه دریافت می کنند.

در طرف دیگر خطوط لوله می تواند ترمینالی برای پخش و توزیع فرآورده ها وجود داشته باشد و یا خطوط لوله فرآیند به طرف صنایع و یا برای مثال به طرف بندر ادامه پیدا کند.

ویژگی ترمینال های ذخیره و نگهداری اینست که آنها فرآورده را برای دیگران نگهداری می کنند.

در واقع ترمینال ذخیره، ظرفیت ذخیره خود را اجاره می دهد. پر واضح است که تقاضا به نوع ترمینال بستگی دارد. در یک ترمینال خطوط لوله مهمترین وجه کار کنترل فرآیند مدیریت خطوط لوله و ایمنی می باشد، در یک ترمینال فروش یکی از مهمترین وجوه دقت بالا با تنوع کم محصولات و فرآورده ها است. ترمینال فروش متعلق به کمپانی های نفتی است و فرآورده های محدودی را از قبیل گازوئیل رادرخود ذخیره می کنند.

از طرف دیگر پایانه های ذخیره و نگهداری مخصوص ذخیره انواع متفاوت و گسترده ای از مواد و فرآورده های نفتی و شیمیایی است.

صنایع شیمیایی نیز فرآورده اولیه و نهایی خود را ذخیره می کنند. این فرآوردهها می توانند از لحاظ فشار و دما ویژگی های خاص و منحصر به فردی را داشته باشد.

شکل مخازن

پس از بیان دسته بندی کلی انواع مخازن در سه دسته  مخارن سقف ثابت ،سقف شناور و کروی و با در نظر داشتن همه گروه های کاربری که پیشتر  به آنها اشاره شد  در ذیل به تشریح مشخصات ظاهری این مخازن می پردازیم:

R     مخازن سقف ثابت یا سقف مخروطی[15][16]

R     مخازن سقف شناور[17]

R     مخازن افقی کشیده[18]

R     مخازن کروی[19]

R     مخازن برودتی و خنک کننده[20]

R     مخازن زیر زمینی[21]

R     مخازن سقف ثابت:

اغلب مخازن، مخازن سقف ثابت هستند که بر روی زمین قرار داشته و بصورت یک استوانه عمودی می باشند.

ارتفاع این نوع مخازن از چند متر تا 30 متر یا بیشتر متغیر است، اکثر مواقع این مخازن در فشار اتمسفریک فعالیت دارند و برای کاهش تلفات تبخیری به دریچه تنظیم فشار مجهزند، در نتیجه مدت زمان محدودی تحت فشار اضافی یا نقصانی قرار می گیرند.

در چنین مواردی از یک گاز خنثی برای پوشاندن سطح فرآورده به منظور جلو گیری از اکسید شدن و مصونیت در برابر انفجار استفاده می شود[22]. مخازن سقف ثابت برای اغلب فرآورده های پالایش شده بکار می رود.

R     مخازن سقف شناور:

مشخصه مخازن سقف شناور این است که سقف بر روی فرآورده شناور است، این مخازن می توانند شعاع بیشتری از دیگر مخازن داشته باشند و برای فرآورده های خام یا سبک استفاده می شوند چون میزان تبخیر[23] نیز در این گونه مخازن کاهش می یابد.

 امروزه بسیاری از مخازن شناور با یک سقف ثابت تجهیز می شوند. سقف ثابت به عنوان سقف خارجی[24] و سقف شناور سقف داخلی [25]میباشد.

این نوع مخازن از سیستم های اندازه گیری متفاوتی استفاده می کنند چون دسترسی به فرآورده کمتر است.

مخازن با سقف شناور خارجی معمولا" در ابعادی با 10 تا 30 متر ارتفاع و قطری تا 100 متر ساخته

می شوند.

R     مخازن تحت فشار:

مخازن تحت فشار[26] در فرآورده های فراری مانند پروپان یا بوتان استفاده می شوند که در دما و فشار محیط گازی شکل هستند.

بطور کلی دو نوع مخزن تحت فشار وجود دارد، کروی[27] و استوانه ای افقی[28] یا مخزن سیگاری گلولهای[29]

این مخازن شکل های متنوعی دارند مانند کروی مسطح،

مخزن کروی می تواند قطری معادل 35 متر داشته باشد در حالی که مخزن گلو له ای شعاعی در حدود 2 تا 4 متر دارد. فرآورده های ذخیره شده در این گونه مخازن از نظر ایمنی نیازمند توجه و طراحی ویژه ای هستند.

 برخی فرآورده ها می توانند منجمد شوند و به مایع تبدیل گردند از قبیل اتان، متان، پروپان، بوتان و آمونیاک که در دماهای بسیار کم تا -200 درجه سانیگراد نگهداری می شوند که  نیازمند توجه خاص و ویژه ای به طراحی مخزن، نوع ماده و سنجش و ایمنی می باشد. مخازن برودتی نیز معمولا" دارای 30 تا 40 متر ارتفاع هستند.

R     مخازن زیرزمینی:

 مخازن زیرزمینی اکثرا" برای ذخیره فرآورده های استراتژیک سری بکار گرفته می شوند.

R     مخازن ذخيره سازي در دماي پائين[30]:

  اين مخازن براي جلو گيري از انتقال حرارت با فاصله از سطح زمين ساخته مي شوند كه اصطلاحا فلت باتم flat) (bottomناميده مي شوند و از نوع سقف گنبدي[31] مي باشند و يك نوع مخزن تحت فشار اتمسفريك يا كم فشار  بوده و از دو جداره تشكيل شده اند كه ما بين دو جدار آنها عايق حرارتي قرار دارد و اكثرا به سيستم پوشش نيتروژن مجهز هستند.

R     مخازن ذخيره سازي بتوني[32]

براي ذخيره سازي انبوه  LNG  از مخازن بتوني كه بوسيله خاكريزهاي انبوه و عايق هاي داخلي محافظت ميشود استفاده ميگردد .

روش های ذخیره سازی مواد شیمیایی

روشهاي ذخيره سازي

1. ذخيره سازي مايعات و گازها در فشار و دماي اتمسفر[33]:
2. ذخيره سازي گاز بصورت مايع تحت فشار بالا و دماي اتمسفر[34]
3. ذخيره سازي گاز بصورت مايع تحت فشار بالا و دماي پائين[35]
4. ذخيره سازي گاز بصورت مايع تحت فشار اتمسفر و دماي پائين[36]
5. ذخيره سازي گاز تحت فشار بالا[37]

 از لحاظ اقتصادي ذخيره سازي تحت فشار براي مقادير كم مورد استفاده قرار ميگيرد. و از روش تحت فشار و نيمه سرد شونده براي مقادير متوسط استفاده ميشود و با توجه به خطر كمتر اين روش تمايل بيشتري نیز براي آن وجود دارد.

خطرات مورد توجه در عملیات ذخیره سازی

موارد خروج سيال ذخيره شده در شرايط گوناگون

1-نشت مايع فراردر دماي اتمسفر و فشار محيط:[38]

 در اين حالت سيال خروجي بر روي زمين جاري و به آرامي تبخير ميشود[39]

2-نشت سيال سرد شده در دماي پائين و فشار محيط:[40]

 در اين حالت سيال خروجي سريعتر از حالت قبل تبخير ميشود[41]

3-نشت سيال تحت فشار در دماي محيط[42]:

در اين حالت گاز سريع آزاد شده و باقيمانده مايع به آرامي تبخير ميشود كه خطرناك ترين حالت نشت [43]ميباشد

4-نشت گاز تحت فشار:

 خطر آن با ميزان ذخيره ارتباط كمي دارد ولي انرژي فيزيكي ناشي از انفجار محبوس آنها ميزان زيادي است

خطرات ناشي از معايب مخزن بسيار شديد و تاسف باراست وعلل آن ناشي از معايب مكانيكي و يا متالوژيكي ميباشد.

مخازن و ظروف تحت فشاردر حالت سريع پر شدن و تحت خلا قرار گرفتن ناشي از تخليه سريع هميشه آسيب پذير بوده اند .

معمولا آزاد شدن گاز از ساير وسايل و يا خطوط لوله و اتصالات نيز رخ ميدهد . وسايلي كه اكثرا" دچار نشتي ميشوند پمپها ميباشند . نشت از خطوط لوله ناشي از ترك , سوراخ كوچك, تركيدن و پارگي , نشت از فلنج و گس كت و ولو ميباشد .

نشت گاز ممكن است از انفجار مخزن يا ظروف بوجود آيد . يكي از دلايل انفجار مخازن، فشار مازاد فيزيكي است كه ميتواند باعث پارگي و تركيدن مخزن گردد.

دليل ديگر انفجار ناشي از مخلوط مواد قابل اشتعال و هوا در شرايط مناسب باشد . گاز هاي لازم ممكن است ناشي از مواد نا خالص و مواد بكار رفته در ساخت وغيره باشد . آخرين دليل، واكنشهاي سريع بوجود آمده در اطراف مخازن مي باشد كه باعث آسيب ديدن جداره مخزن و نشت مواد موجود در مخزن مي گردد.

آتش سوزي مخازن ميتواند آسيب فراوان ببار آورد . اين حريقها ميتوانند در زير مخازن رخ دهند [44]و يا در بالاي مخزن بصورت حریق زایشی [45]باشد .

• علل اصلی خسارات در مخازن:

فعاليتهاي عملياتي مانند بارگيري زياد , تخليه سريع , نمونه گيري و فعاليتهاي تعميراتي مانند ورود سيال به محيطي كه ايزوله نشده است ميتواند باعث نشت گردد . برخورد و ضربه مانند سقوط هواپيما و اشيا , برخورد خودرو و موشك , وقايع طبيعي مانند طوفان و باد شديد , سيلاب , زلزله , رعد و برق ميتواند باعث نشت و آتش سوزي مخازن گردد . خرابكاري و حريق عمدي نيز ميتواند علت وقايع شود .

حوادثي كه احتمال وقوع آن براي مخازن وجود دارد :

1:خطرات با منبع مایعات در شرایط اتمسفر:

: Aآزاد شدن مايع و در نتيجه حريق باند و اطراف مخزن يا خود مخزن

B : انفجار مخزن در نتيجه حريق باند و اطراف مخزن يا خود مخزن

2:خطرات با منبع گازهای مایع شده تحت فشار:

دو حالت AوBودر صورت آزاد شدن مايع تحت فشار كه مي تواند باعث تشكيل ابر بخارات و همچنين تجمع مايعات بصورت حوضچه اي گردد که ممکن است بدون در بر گرفته شدن مخزن توسط حریق منجر به بروز خطرات ذیل گردد:

1. حريق حوضچه اي[46]
2. حريق جاري[47]
3. حريق جت[48]
4. حريق ابر بخارات[49]
5. انفجار ابر بخارات[50]

در وضعيت ديگر ممكن است مخزن توسط حريق در بر گرفته شود كه در اين صورت حالات زير محتمل مي باشد.

1. حريق جت
2. حريق ناشي از انفجار مايعات در حال جوشش[51]

3:خطرات با منبع گازهای مایع شده در دمای پایین :

در صورت خارج شدن مايع با ايجاد ابر بخارات قابل اشتعال و تجمع مايع به حالات زير محتمل است:

1. حريق باند يا مخزن[52]
2. حريق جاري[53]
3. حريق ابر بخارات قابل اشتعال و انفجار[54]

4-خطرات ناشی از محاصره مخزن:

در صورت احاطه مخزن توسط حريق ، حالات زير محتمل است:

1. حريق مخزن يا باند
2. حريق جاري

پیشگیری از توسعه خسارات:

یکی از روشهای پیشگیری از توسعه خسارات هنگام بروز آتش سوزی ایجاد فاصله ایمن و ایجاد باند[55]  هنگام ساخت مخازن می باشد و جهت تعیین اندازه و فاصله مخازن از استانداردهای مختلفی بهره برداری می گردد در ذیل به تعدادی از این استانداردها اشاره خواهیم داشت:

R     فاصله بين مخازن در استانداردIR'SAFETY CODE

1. فاصله بين مخزنهاي كوچك با سقف ثابت يا شناور بر اساس عمليات و تغييرات و ساير نيازها مشخص ميشود
2. فاصله بين گروه مخازن كوچك با گروه مخازن كوچك ديگر حداقل بايد 10 متر باشد .
3. فاصله بين دو مخزن سقف شناور ثابت بايد برابرنصف قطر مخزن بزرگتر باشد و از 15 متر لازم نيست بيشتر باشد.
4. فاصله بين دو مخزن با سقف شناور بايد برابر یک سوم قطر مخزن بزرگتر باشدو اين مقدار بايد 10الی 15 مترباشد و قطر مخزن بزرگترهمیشه در نظر گرفته ميشود .
5. فاصله جداره مخزن از بالاترين نقطه ديواره دايك مجموعه بايد از نصف ارتفاع مخزن بيشتر باشد .
6. فاصله جداره مخزن از بالاترين نقطه ديواره دايك مجموعه همجوار نبايد از  15 متر كمتر باشد .
7. فاصله جداره مخزن و فنس عمومي از 30 متر نبايد كمتر باشد .
8. فاصله بالاترين نقطه ديواره دايك مجموعه از فنس عمومي نبايد كمتر از 15 متر شود .

R      فاصله بين مخازن در روش  Health and Safety Excutive         

1-مخازن سقف ثابت[56]

1-1:بين يك گروه از مخازن كوچك و گروه ديگري از مخازن كوچك حداقل فاصله 15  متر .

1-2:بين يك گروه از مخازن كوچك و يك مخزن خارج از گروه حداقل فاصله 15  متر .

1-3:بين دو مخزن كه در مقياس كوچك نباشند حداقل نصف قطر مخزن بزرگ يا قطر مخزن كوچك ، هر كدام از اعداد بدست آمده كه كوچكتر است انتخاب شود ولي نبايد از 15 متر كمتر شود .

1-4:بين مخزن و نقاط تاسيساتي , ساختمانها و محلهاي بدون منبع انفجار و جرقه حداقل 15 متر .

1-5:بين مخازن و محدوده بيروني تاسيسات , محيطهاي بدون خطر , بدون منبع انفجار و جرقه حداقل 15 متر .

2-مخازن با سقف شناور

2-1:بين دو مخزن سقف شناور حداقل 10 متر براي مخازني با قطر 15 متر و حداقل 15 متر براي مخازني با قطر  بيش از 45 متر كه مقياس هميشه قطر مخزن بزرگتر است .

2-2:بين مخزن سقف شناور و مخزن سقف ثابت , نصف قطر مخزن بزرگتر يا قطر مخزن كوچكتر يا 15 متر . هر كدام كه كوچكترين شد انتخاب ميشود ولي نبايد از 10 متر كمتر شود .

2-3:بين مخزن سقف شناور و تاسيسات و نقاط با منابع جرقه و انفجار حداقل 15 متر .

     دو عامل مهم براي طراحي فاصله مخازن بر اساس آتش سوزي راميتوان نام برد:

1. حرارت ناشي از سوختن مايع .
2. احتراق بخارات آزاد شده از مخازن .

نگهداري ثانويه مخازن توسط  باند :

بعضي از مخازن مايعات بوسيله باند یا دایک [57]احاطه ميشوند و يا بوسيله يك حفره و گودال براي جمع آوري ريزش هاي مواد نفتي حفاظت ميشوند . گاهي نیز از ظرف لگنچه اي براي اين منظور استفاده ميشود.

باند ممكن است از خاك يا بتون ساخته شود. بطور عمومي باند براي مخازن اتمسفريك و همچنين مخازن گازهاي مايع شده بوسيله سیستم برودتی طراحي و ساخته ميشود و براي مخازن تحت فشار و نيمه سرد شونده و مخازن اسيد و باز نيازي به باند نيست . البته این امربستگي به شرايط محیطی و مواد نيز دارد .

منظور از احداث باند،محصور و نگهداري مايعات ريخته شده براي كنترل تبخير آن بوسيله محدود كردن سطح تبخير و استفاده از پوشش كف و ساير روشها ميباشد .

 بنابر اين مخازن اتمسفريك توسط باند كامل احاطه ميشوند و مخازن تحت فشار نيازي به اين باند ندارند زيرا در صورت بوجود آمدن نشتي يا آسيب ديدن جداره مخزن مواد درون آن بصورت بخار و اسپري به بيرون نشت ميكند و حوضچه اي از مواد تشكيل نميشود .

گاهي مواقع از باند كوتاه[58] براي حفظ حريم مخزن و جلوگيري از برخورد خودرو و همچنين جلوگيري از تجمع مواد قابل اشتعال از ساير منابع در زير مخزن تحت فشار مورد استفاده قرار ميگيرد .

فاصله باند از جداره مخزن بايد مناسب باشد بطوري كه اگر نشتي از جداره بصورت جت و باسرعت ايجاد شد با سطح باند برخورد نكند و يا از روي آن بيرون نجهد. سطح باند بايد ازيك سطح نفوذ ناپذير تشكيل شده باشد وبسمت محوطه شيب لازم را داشته باشد . گوشه هاي باند بايد گرد بوده و نبايد زاويه90درجه داشته باشد زيرا كمپرس شدن هوا در اطفا حريق در زاويه هاي90درجه مشكل ايجاد ميكند تجربه نشان ميدهد در هنگام پاره شدن و تركيدن مخازن تنها مقدار نسبي از مواد داخل مخزن به خارج نشت ميكند و اكثر مايع درون مخزن براي مدت زيادي باقي خواهد ماند .

R     طراحی باند بر اساس استاندارد 1P Refining Safety Code(ایجاد و ساخت باند مشترک)

در این استاندارد شرایط استقرار مخازن وساخت باندهای مربوطه را در 4 کلاس طراحی کرده که در تمامی موارد می بایست مخازن توسط باند احاطه ومسیر باند به سمت محدوده امن دارای شیب مناسب باشد.

اين استاندارد مجموع ظرفيت مخازن در يك باند را چنين مشخص كرده است .

1. براي يك مخزن در يك باند محدوديت ظرفيت براي مخزن وجود ندارد .
2. گروهي از مخازن با سقف شناور , حداكثر 3 مخزن , مجموع ظرفيت حداكثر 120000 متر مكعب .
3. گروهي از مخازن با سقف ثابت , حداكثر 3 مخزن , مجموع ظرفيت حداكثر 60000  متر مكعب .
4. گروهي از مخازن مواد نفتي[59] , حداكثر دو مخزن , حداكثر ظرفيت مخزن بزرگتر 60000  متر مكعب .

ظرفيت باند مشترك را برابربا ظرفيت بزرگترين مخزن انتخاب ميكنند ولي در شرايط حفاظتي ميتوان %75 ظرفيت بزرگترين مخزن را انتخاب نمود .

ارتفاع باند حدود 1.5 الي 2 متر در نظر گرفته ميشود كه مخزن را براي تخليه و نشت در هنگام آتش سوزي و اطفا حريق ايمن و محدود ميكند .

ظرفيت باند در كدهاي مختلف از %75 تا %110 ظرفيت اسمي محاسبه ميگردد. استفاد هاز باند مشترك بسيار رو به گسترش است ولي براي مواد ناسازگار شيميائي مورد استفاده قرار نمي گيرد .

پوشش های بیمه ای برای مخازن:

هنگام ارائه پوششهای حریق و سازه های تکمیل شده عموماً مخازن نیز تحت پوشش قرار خواهند گرفت  ولی از آنجا که ممکن است هریک از بهره برداران یا ذینفعان این مخازن تمایل به اخذ پوشش مستقل از بیمه حریق برای مخازن داشته باشند و تمایل به پوشش سایر خطرات نیز در دستور کار قرار گیرد بیمه نامه جامع مخازن طراحی گردیده است و شامل موارد ذکر شده ذیل خواهد بود.

• بیمه جامع مخازن:

این بیمه نامه مخازن را در برابر صدمات ناشی از خطرات زیر تحت پوشش قرار می دهد:

1.       آتش سوزی و مسوولیت مدنی به تبع آتش سوزی

2.       انفجار

3.       شکست و عدم عملکرد شیرهای اطمینان

4.       نشت

5.       مسوولیت در قبال آلودگی محیط

نتیجه گیری :

با عنایت به مطالب پیشتر ذکر شده حساسیت ساخت و نگهداری از مخازن و درجه اهمیت آن در کلیه مراحل صنایع نفت،گاز و پتروشیمی مشخص گردید که با بررسی این موارد می توان نتایج ذیل را برای آن متصور بود:

1.       نیاز به بررسی اولیه جهت طراحی مخازن و تعیین محل احداث.

2.       مدیریت ریسک و پیش بینی خطرات مورد تصور

3.       ایجاد امکانات ایمنی برای جلوگیری از حوادث احتمالی و پیشگیری از توسعه آن

4.       همکاری بین کارشناسان صنایع مرتبط با نفت و کارشناسان صنعت بیمه جهت ایجاد استانداردهای بومی

5.       رعایت استانداردهای ایمنی موجود در ساخت و طراحی مخازن

6.       همکاری بیمه گران و بیمه گران اتکایی جهت انتقال ریسک به بازارهای بین المللی به توجه به میزان سرمایه مورد تعهد

7.        ایجاد بسترهای آموزشی برای کارشناسان HSE با توجه به پیش بینی رفتار ریسک

8.       تهیه پوششهای مورد نیاز صنایع نفت ،گاز و پتروشیمی از شرکتهای بیمه داخلی با عنایت به شناخت از استانداردهای بومی .

مراجع:

1. نقش بیمه های انرژی در صنایع هیدروکربوری-حواد سهامیان- سايت طرح تحول در صنعت بيمه
2. Oil and Gas Insurance- International Energy Insurance co web site
3. تنوع خطرات و ریسکهای بیمه پذیر در صنایع نفت،گاز و پتروشیمی-مجید حبیبی
4. روش های ذخیره سازی مواد شیمیایی ( ترجمه )- مهدی مجیری فروشانی

نظر	افزدون جدید جستجو RSS

حميد - برخي از اشكالات � Registered | 2010-04-05 09:44:19 عنوان مقاله بسيار طويل واز كلمه خطرات زياد استفاده شده است. بررسي ومقايسه دقيقي بين ريسك مخازن با حجم هاي مختلف انجام نشده (مخازن با ظرفيت بالا مثلا"مخازن خارك با مخازن پالايشگاهها) اگرتجزيه وتحليلي از نظر خطر انفجار براي مخازن براي مثال قير وپروپان انجام ميگرفت ميتوانست بسيار مفيد باشد.

admin - پاسخ به برخی اشک� Super Administrator | 2010-04-09 16:09:40 با سلام خدمت دوست عزیز حمید ضمن ابراز تاسف از این که این مقاله برای شما مفید واقع نشده است در خصوص عنوان باید عرض کنم عنوان "خطرات و شیوه های مقابله با آن و پوششهای بیمه ای در مخازن "عنوان مقاله و جمله"تنوع خطرات و ریسکهای بیمه پذیر در صنایع نفت،گاز و پتروشیمی"محور همایش می باشد و در خصوص بخش دوم نیز با به عرض برسانم ارایه برخی از اطلاعات مثل موارد مورد درخواست شما به دلیل برخی موارد امنیتی همواره محرمانه است و امکان ارایه این آنالیزها در ای سایت و مقالات عمومی که در همایشهای بین المللی ارایه می گردد امکان پذیر نمی باشد

حميد - مقاله شما از نظر Registered | 2010-04-12 18:38:08 اگر منابع شما وبخصوص منبع اول را مطالعه نكرده بودم متوجه زحماتي كه كشيده ايد نميشدم. درمجموع منابع بسيار محدودي را استفاده كرده بوديد واين نيز در مقالاتي كه توسط بيمه گران ارائه شده بود (براي مثال مقاله آقاي دستباز)كاملا" مشهود بود.

تنها کاربران ثبت شده می توانند نظر ارسال کنند